Gebruik het of raak het kwijt.
Beide instellingen hebben een grote verantwoordelijkheid met betrekking tot contant geld. Ze zetten zich in om het bewustzijn van het belang van contant geld in de moderne samenleving te vergroten en tegelijkertijd innovatieve benaderingen te ontwikkelen om contant geld aantrekkelijk te maken. Hun belangrijkste doel is ervoor te zorgen dat contant geld zijn relevantie behoudt in een steeds meer gedigitaliseerde wereld. Dit vereist niet alleen het communiceren van deze boodschappen, maar ook het creëren van een positief imago voor contant geld om ervoor te zorgen dat het zijn belang niet verliest en een centrale rol blijft spelen in de Oostenrijkse samenleving.
Waarom contant geld nog steeds een slimme keuze is
De voordelen van het afschaffen van contant geld die vaak worden genoemd in het publieke debat, zoals minder criminaliteit en zwarte economie of kostenbesparingen, blijken bij nader inzien onhoudbaar of onjuist. Zo krijgen digitale betaalmiddelen momenteel voorrang in de zwarte economie. De enorme kosten van fraude met kaartbetalingen worden vaak "vergeten" in sommige gepubliceerde berekeningen, wat betekent dat contant geld verreweg het meest kosteneffectieve betaalmiddel is. De algemene economische balans spreekt in het voordeel van het behoud van een efficiënt contant geldsysteem.
Contant geld blijft een verstandige keuze voor iedereen die waarde hecht aan de voordelen van dit beproefde betaalmiddel. Het is geen kwestie van een of/of-beleid, maar van een en/en-beleid. Ondanks gedeeltelijke concurrentie is de algemene opvatting dat contant geld en digitale betaalmethoden elkaar aanvullen. Het naast elkaar bestaan van contant geld en digitale alternatieven is vanuit economisch beleid dan ook te verkiezen boven een wereld zonder contant geld.
Er zijn goede redenen voor de voorkeur van Oostenrijkers voor contant geld:
✚ Privacy: contant geld maakt het mogelijk om financiële transacties discreet te organiseren en persoonlijke informatie te beschermen. Door contant geld te gebruiken blijft het financiële leven van een individu privé.
✚ Betrouwbaarheid: In tegenstelling tot digitale betaalmethoden is contant geld altijd beschikbaar. Je hoeft je geen zorgen te maken over lege batterijen of technische problemen.
✚ Financiële educatie: Contant geld speelt een belangrijke rol in financiële educatie, vooral voor kinderen. Het stelt hen in staat om te leren omgaan met geld, te sparen en hun eigen wensen te vervullen.
✚ Financieel overzicht: Contant geld maakt het makkelijker om uitgaven onder controle te houden, in tegenstelling tot de complexe bedrijfsmodellen van digitale betaalmethoden, die het moeilijker maken om overzicht te houden over de financiën.
✚ Kostenefficiëntie: Contante transacties zijn kosteneffectief en belasten de consument of de winkelier niet met extra kosten voor betalingsdienstaanbieders, zoals bij digitale betalingen wel het geval kan zijn.
✚ Veiligheid en onafhankelijkheid: Contant geld is onmisbaar, vooral in tijden van crisis. Het maakt veilige betalingen mogelijk, zelfs als de stroom uitvalt of andere storingen optreden.
✚ Gegevensbescherming: Contante transacties zijn privé en bieden bescherming tegen misbruik van gegevens. Digitale betalingen zijn daarentegen gevoeliger voor inbreuken op de beveiliging en gegevensdiefstal.
✚ Bescherming tegen vervalsing: Eurogeld wordt beschouwd als bijzonder valsbestendig en biedt consumenten en winkeliers zekerheid bij hun transacties.
De centrale banken, zoals de Oesterreichische Nationalbank (OeNB), zijn als enige verantwoordelijk voor de uitgifte van eurobankbiljetten en -munten. De OeNB houdt toezicht op de uitgifte van bankbiljetten, terwijl Münze Österreich AG, een dochteronderneming van de OeNB, verantwoordelijk is voor het slaan van de munten. Daarnaast voeren de centrale banken het monetaire beleid uit volgens de richtlijnen van de Europese Centrale Bank (ECB). De centrale banken werken nauw samen met commerciële banken die rekeningen bij hen aanhouden. De tegoeden van de commerciële banken bij de centrale bank en het fysieke geld worden samengevat als "centrale-bankgeld" en worden alleen geproduceerd door de centrale bank.
Publiek geld en particulier geld zijn twee verschillende soorten valuta, waarbij publiek geld wordt gesteund door de staat en algemeen wordt geaccepteerd, terwijl particulier geld wordt uitgegeven door particuliere bedrijven en afhankelijk is van vertrouwen in deze bedrijven. Ze verschillen in oorsprong, status en functie:
Oorsprong
Publiek geld wordt uitgegeven en gegarandeerd door de staat of openbare instellingen. Het is het officiële wettige betaalmiddel van een land en wordt beheerd door de centrale bank van het land. Het geld in je portemonnee is een vorm van centrale-bankgeld. Op dit moment zijn bankbiljetten en munten in wezen de enige soorten centraal bankgeld die beschikbaar zijn voor het grote publiek. Centrale-bankgeld wordt ook wel publiek geld genoemd, omdat het wordt uitgegeven door een publieke instelling, de centrale bank, en dus wordt gedekt door de publieke sector.
Particulier geld wordt uitgegeven door particuliere instellingen, meestal commerciële banken. Het is geld dat wordt gecreëerd door particuliere bedrijven en niet wordt gegarandeerd door de overheid. Creditcards, cheques en andere betaalmiddelen uitgegeven door privébanken zijn voorbeelden van privégeld. Commerciële banken dragen ook bij aan de creatie van geld, bijvoorbeeld wanneer ze een lening verstrekken en het overeenkomstige bedrag op de rekening wordt bijgeschreven. Deze vorm van geld staat bekend als privégeld. Hieronder vallen ook de tegoeden en spaartegoeden die op het bankafschrift staan. Lopende betalingen met debet- of creditcards of via online betaaldiensten zijn altijd privégeld, omdat het door de bank gecreëerde geld wordt gebruikt.
Garantie en veiligheid
Publiek geld wordt uitgegeven en gegarandeerd door staatsinstellingen en centrale banken. Burgers hebben vertrouwen in publiek geld omdat het wordt gesteund door de overheid en wordt erkend als wettig betaalmiddel. Het biedt een hoge mate van veiligheid en stabiliteit.
Privégeld is gebaseerd op vertrouwen in de privébedrijven die het uitgeven. Het heeft niet dezelfde overheidsgarantie en veiligheid als publiek geld. Het vertrouwen in privégeld hangt af van de reputatie van de privé-instelling die het uitgeeft.
Functie
Publiek geld wordt voornamelijk gebruikt voor alledaagse handel en transacties in de economie. Het dient als algemeen aanvaard betaalmiddel en als reservevaluta.
Particulier geld, uitgegeven door particuliere instellingen zoals banken, kan verschillende vormen aannemen en wordt vaak gebruikt voor elektronische transacties, creditcardbetalingen en andere girale betaalmethoden. Het is vaak een aanvulling op publiek geld, maar wordt meestal niet als officiële valuta beschouwd.
Dat wil zeggen, publiek geld wordt gesteund en gegarandeerd door overheidsinstellingen, biedt een hoge mate van veiligheid en wordt gebruikt als officieel betaalmiddel. Particulier geld, uitgegeven door particuliere bedrijven, is gebaseerd op vertrouwen, wordt vaak gebruikt voor elektronische transacties en is een aanvulling op publiek geld. Beide vormen spelen uiteindelijk een belangrijke rol in de moderne economie en het financiële systeem.
De verhitte discussies rondom contant geld hebben velen van ons enigszins verbijsterd achtergelaten: Is contant geld veilig voor ons, zal het zelfs worden afgeschaft en wie regelt het gebruik en de acceptatie van contant geld eigenlijk? De EU, het Oostenrijkse parlement of de Nationale Bank?
Zoveel vooraf: in andere landen kun je in sommige apotheken niet meer contant betalen, bijvoorbeeld in Nederland (12% van de apotheken staat geen contante betalingen toe) en dit baart veel mensen zorgen, vooral degenen die het financieel niet zo breed hebben. We zijn echter nog ver verwijderd van afschaffing.
Het gebruik is gereguleerd op EU-niveau en door Oostenrijkse wetgevers, maar velen missen de "bite" voor acceptatie. Of je apotheker, kruidenier of huisbaas het geld wil en moet accepteren, zou volgens Prof Flume duidelijker geregeld kunnen worden, zoals hij ons vertelt in de nieuwste aflevering van Gerstl & Marie. De verduidelijking is ook wenselijk omdat de infrastructuur voor contant geld sneller erodeert dan je zou denken.
Contant geld bestaat in de vorm van bankbiljetten en munten (d.w.z. fysieke geldstukken) en is daarom te onderscheiden van giraal geld. In tegenstelling tot contant geld is giraal geld het geld dat beschikbaar is op bankrekeningen. Samen met contant geld valt het daarom onder het algemene begrip "geld", maar in tegenstelling tot contant geld is het geen wettig betaalmiddel.
Volgens de jurisprudentie vertegenwoordigt giraal geld slechts een vordering tot betaling van geld van de centrale bank op het bankbedrijf. De vordering uit zich in het bijschrijven van het bedrag op de rekening van de klant. In tegenstelling tot contanten is er bij een girale transactie dus sprake van een debiteur in de vorm van een bank. Overdreven gezegd is dit een dematerialisatie van contant geld, aangezien giraal geld in feite "slechts" een boekingsregel in het systeem is. Giraal geld heeft echter net als contant geld een betaalfunctie en vervult daarom vanuit economisch oogpunt vergelijkbare functies.
Betalen met giraal geld geeft de crediteur dus geen eigendom van bankbiljetten of munten, maar slechts een vordering op een kredietinstelling, die uiteindelijk kan worden omgezet in contant geld door het op te nemen bij de bankkassa of geldautomaat. Als de kredietinstelling insolvent wordt, vallen tegoeden tot € 100.000 per kredietinstelling onder het depositogarantiestelsel. Bedragen boven dit bedrag lopen echter het risico te worden verlaagd of zelfs volledig verloren te gaan, aangezien dit slechts insolventievorderingen zijn (§ 51 IO). Daarentegen kan de ontvanger in principe de eigendom van bankbiljetten en munten als tastbare activa in de zin van artikel 285 van het Oostenrijks Burgerlijk Wetboek (ABGB) verwerven door ze over te dragen (artikel 366 ABGB) of door ze te vermengen (artikel 371 ABGB). Dit resulteert op zijn beurt in een reëel en absoluut recht van de eigenaar.
Ten slotte wordt contant geld gekenmerkt door het feit dat het een door de staat erkend wettig betaalmiddel is, waarvoor een fundamentele aanvaardingsplicht geldt.
