Gouden munt 50 euro Veza Canetti, schrijver PP

De onzichtbare vrouw

Aan het begin van de jaren 1930 werd ze in de Weense culturele scène meer gerespecteerd dan haar man, Elias Canetti, die later de Nobelprijs voor Literatuur won. Vanaf de jaren 1990 was ze een veelgeprezen schrijfster. Maar wat gebeurde er met Veza Canetti in de tussenliggende decennia?

Na de annexatie van Oostenrijk door Nazi-Duitsland in 1938 vluchtte het echtpaar Canetti in ballingschap naar Groot-Brittannië. Daar leidden ze lange tijd een onzeker bestaan. Veza Canetti bleef naast haar werk proza schrijven. Maar een carrière als schrijfster bleef uit.

Als assistente en artistiek adviseur van haar man werkte ze in het geheim. Ze bleef beperkt tot de rol van onzichtbare goede geest. Veel later deed Elias Canetti de volgende uitspraak over het ontstaan van "Massa en Macht": "Veza's intellectuele bijdrage eraan is even groot als de mijne. Er staat geen lettergreep in die we niet samen hebben overwogen en besproken." Veza Canetti kan daarom beschouwd worden als de ongemerkte co-auteur van dit filosofische werk.

Toen Elias Canetti wereldberoemd werd, overigens pas na Veza's dood in 1963, verstomde het werk van zijn vrouw volledig. Toen haar eigen werk werd (her)ontdekt - daarvoor moesten haar betekenisvolle pseudoniemen worden ontcijferd: Veza Magd, Martha Murner en Veronika Knecht - werd ze erkend als een belangrijke auteur.

Wat en hoe schreef Veza Canetti? Haar roman Die gelbe Straße speelt zich bijvoorbeeld af in de Ferdinandstraße in de Weense wijk Leopoldstadt, de straat van de leerhandelaren en gewone mensen. In 1989 schreef Elias Canetti een voorwoord: "Vandaag de dag zie ik tot mijn vreugde dat er kenners zijn die dit boek recht doen. Iedereen die die tijd in Wenen zestig jaar geleden heeft meegemaakt, zal zich erin kunnen vinden als in geen ander boek. Het is een verrassing dat moeilijke dingen zo gemakkelijk en zweverig gezegd kunnen worden dat ze urgenter worden. Ik zou het de 'laterale' methode willen noemen, die schijnbaar haastig het belangrijke aanroert zonder het ronduit te zeggen. Maar het raakt het zo vaardig aan dat je het in je opneemt zonder het te beseffen."

Wat Venetiana Taubner-Calderon, die in 1897 in Wenen werd geboren, decennialang niet was gegund, overkwam haar postuum aan het einde van de 20e eeuw: ze werd gelezen.

De afbeeldingen van de munt

De waardezijde toont Veza Canetti in profiel. Op de andere zijde staan fictieve portretten van haar en haar man Elias Canetti, waarbij zij vrijwel in de schaduw van de Nobelprijswinnaar staat. Haar beeltenis wordt omringd door tekstfragmenten uit The Yellow Road en Patience Brings Roses.